تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال
تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال یکی از متداولترین و کارآمدترین روشهای بیولوژیکی هوازی برای حذف مواد آلی محلول و معلق از فاضلاب بهداشتی و صنعتی است. این روش به دلیل راندمان بالا در کاهش BOD و COD، قابلیت کنترل فرآیند و سازگاری با استانداردهای سازمان محیط زیست، در بسیاری از تصفیهخانههای فاضلاب شهری، صنعتی و کارگاهی در مشهد و خراسان رضوی مورد استفاده قرار میگیرد.
در سیستم لجن فعال، جمعیتی از میکروارگانیسمها در محیطی کنترلشده و دارای اکسیژن، مواد آلی موجود در فاضلاب را بهعنوان منبع غذایی مصرف کرده و آنها را به توده زیستی، گازهای پایدار و پساب تصفیهشده تبدیل میکنند. پایداری این فرآیند وابستگی مستقیم به طراحی اصولی و انتخاب صحیح تجهیزات مکانیکی دارد.
مبانی فرآیند لجن فعال
فرآیند لجن فعال یک سیستم بیولوژیکی هوازی است که در آن حذف مواد آلی محلول و معلق از طریق فعالیت متابولیکی میکروارگانیسمها انجام میشود. این میکروارگانیسمها در قالب فلوکهای زیستی (Biological Flocs) رشد کرده و با مصرف ترکیبات کربنی، نیتروژنی و فسفری موجود در فاضلاب، موجب کاهش شاخصهای آلودگی میشوند.
در طراحی سیستم لجن فعال، پارامترهایی نظیر نسبت غذا به میکروارگانیسم (F/M)، غلظت MLSS و MLVSS، زمان ماند هیدرولیکی (HRT)، زمان ماند لجن (SRT) و میزان اکسیژن محلول (DO) نقش تعیینکنندهای دارند. عدم تعادل هر یک از این پارامترها میتواند منجر به مشکلاتی نظیر Bulking، Foaming یا افت راندمان تصفیه شود.
در پروژههای اجراشده در مشهد، به دلیل نوسانات دبی و بار آلی فاضلاب، طراحی سیستم لجن فعال معمولاً بهصورت انعطافپذیر و با در نظر گرفتن ضریب اطمینان منطقی انجام میشود.
پس از ورود فاضلاب به حوض هوادهی، فرآیند اکسیداسیون بیولوژیکی آغاز شده و مواد آلی به CO₂، H₂O و توده زیستی جدید تبدیل میشوند. سپس مخلوط لجن و پساب وارد حوض تهنشینی ثانویه شده و جداسازی فیزیکی لجن انجام میگیرد.
انواع سیستمهای لجن فعال
لجن فعال متعارف (Conventional Activated Sludge)
این سیستم شامل حوض هوادهی و تهنشینی ثانویه بوده و برای فاضلابهای با بار آلی متوسط مناسب است.
لجن فعال با هوادهی گسترده (Extended Aeration)
در این روش زمان ماند هیدرولیکی و هوادهی افزایش یافته و تولید لجن مازاد کاهش مییابد. این سیستم برای تصفیه فاضلاب بهداشتی با دبی کم و متوسط، بسیار رایج است.
لجن فعال با جریان پیوسته و مرحلهای
این سیستمها برای کنترل بهتر بار آلی و نیتریفیکاسیون مورد استفاده قرار میگیرند.
انتخاب و طراحی سیستم تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال نیازمند بررسی دقیق شرایط پروژه، آنالیز فاضلاب و محاسبات مهندسی است. کارشناسان ما در مشهد آمادهاند تا بهصورت کاملاً رایگان، شما را در انتخاب بهترین سیستم و تجهیزات مورد نیاز راهنمایی کنند. برای دریافت مشاوره تخصصی و بررسی پروژه، از طریق سایت با ما در تماس باشید.
تماس با ما
05135231610 – 09157677361
تجهیزات مورد نیاز در سیستم لجن فعال
واحد پیشتصفیه
واحد پیشتصفیه شامل آشغالگیرهای دستی یا مکانیکی، دانهگیر و در برخی کاربردها چربیگیر است. هدف این واحد حفاظت از تجهیزات پاییندست و جلوگیری از ورود مواد جامد درشت به سیستم بیولوژیکی است.
حوض هوادهی
حوض هوادهی بهعنوان قلب سیستم لجن فعال شناخته میشود. طراحی حجم، عمق و هندسه این حوض باید بهگونهای باشد که شرایط اختلاط کامل و انتقال مناسب اکسیژن فراهم گردد. در پروژههای صنعتی، حوضهای هوادهی بتنی یا فلزی پیشساخته مورد استفاده قرار میگیرند.
سیستم هوادهی (بلوئر و دیفیوزر)
سیستم هوادهی شامل بلوئرهای روتس یا سانتریفیوژ و دیفیوزرهای حباب ریز یا دیسکی است. انتخاب نوع دیفیوزر تأثیر مستقیمی بر راندمان انتقال اکسیژن (OTE) و مصرف انرژی دارد. در طراحیهای بهینه، استفاده از دیفیوزر حباب ریز به دلیل راندمان بالاتر توصیه میشود.
حوض تهنشینی ثانویه
این واحد وظیفه جداسازی لجن فعال از پساب تصفیهشده را بر عهده دارد. طراحی نامناسب این حوض میتواند باعث Carry Over لجن و افزایش TSS در خروجی شود. سرعت تهنشینی، بار سطحی و زمان ماند از پارامترهای کلیدی طراحی هستند.
پمپهای لجن برگشتی (RAS) و لجن مازاد (WAS)
پمپهای لجن برای کنترل غلظت لجن فعال در سیستم استفاده میشوند. تنظیم صحیح دبی RAS نقش مهمی در پایداری فرآیند دارد.
تجهیزات آبگیری لجن
لجن مازاد تولیدی در سیستم لجن فعال نیازمند آبگیری است. تجهیزاتی نظیر فیلترپرس، اسکروپرس و سانتریفیوژ برای کاهش حجم لجن و تسهیل دفع یا حمل آن استفاده میشوند.
سیستم کنترل و ابزار دقیق
استفاده از سنسورهای DO، pH و دبیسنجها بههمراه تابلو برق و PLC امکان کنترل هوشمند فرآیند و کاهش مصرف انرژی را فراهم میکند.
مزایای روش لجن فعال
راندمان بالا در حذف BOD و COD
امکان دستیابی به استانداردهای سختگیرانه محیط زیست
انعطافپذیری در طراحی برای دبیها و بارهای مختلف
قابلیت توسعه و ارتقاء سیستم
Alireza 
محدودیتها و نکات طراحی
روش لجن فعال نیازمند بهرهبرداری دقیق، تأمین اکسیژن کافی و کنترل مستمر پارامترهایی نظیر MLSS، F/M و DO است. عدم توجه به این موارد میتواند موجب افت راندمان و بروز مشکلات بهرهبرداری شود.
کاربرد روش لجن فعال در مشهد و خراسان رضوی
این روش در تصفیه فاضلاب مجتمعهای مسکونی، کارگاهها، صنایع غذایی، مراکز درمانی و واحدهای صنعتی در مشهد کاربرد گسترده دارد و با طراحی صحیح، پاسخگوی نیاز پروژههای کوچک تا متوسط است.
